چه نكاتي در موفقيت يك گروه وب نقش دارند؟

اركان موفقيت يك گروه وب
محمد كرامتي- دنياي كامپيوتر و ارتباطات
فرض كنيد شركت و يا سازمان شما قصد طراحي و پياده‌سازي يك وب‌سايت را داشته باشد. كار را از كجا شروع و در چه نقطه‌اي به انتها مي‌رسانيد؟ براي طراحي و پياده‌سازي به چه امكاناتي نياز داريد؟ در صورت نياز به سازماندهي يك گروه كاري به چه تخصص‌ها و يا توانمندهايي نياز خواهيد داشت؟ معيار انتخاب افراد جهت مشاركت در گروه چيست و اين معيار تا چه ميزان متأثر از يك پشتوانه علمي است؟ هر گروه وب داراي الزامات و محدوديت‌هاي مختص به خود براي تقسيم وظايف، مسئوليت‌ها و پياده‌سازي فرآيندها در جهت طراحي ‌و پياده‌سازي يك وب‌سايت است.

عناوين رسمي، شرح وظايف و ساختار گزارش‌دهي مي‌تواند بسيار متغير باشد. گروه‌هاي وب موفق در يك چيز با يكديگر مشترك هستند و آن هم وجود مجموعه‌اي كامل از توانمندي‌ها و تخصص‌هاي مورد نياز در ساختار گروه و فرآيندهاي مربوطه است. تمامي مهارت‌ها و توانمندي‌هاي مورد نياز را مي‌توان در 9 ركن مهم خلاصه كرد. در يك گروه موفق، مي‌توان به سرعت جايگاه و موقعيت هر يك از افراد گروه را نسبت به اركان اصلي تعيين و مشخص نمود كه چه زماني اين پتانسيل‌ها و توانمندي‌ها در عمل و در مراحل طراحي و پياده‌سازي مفيد واقع مي‌شوند (توجيه علمي و فني وجود يك شخص در گروه).

در صورتي كه طراحي و پياده‌سازي يك وب‌سايت در تحقق اهداف از قبل تعيين شده خود با مشكل مواجه و عملاً دستيابي به آنها دور از دسترس قرار گيرد، علت آن را مي‌بايست در حذف يكي از اركان مورد نياز در ساختار گروه و يا فرآيندها جست‌وجو كرد.

اركان نه گانه يك گروه وب كاري
- بررسي نياز كاربران (User research) : طراحي كاربر محور بدين معني است كه بدانيم نياز كاربران چيست. چگونه فكر مي‌كنند و رفتار آنان به چه صورت است. بررسي نياز و خواسته كاربران، ما را قادر مي‌سازد كه يك وب‌سايت متناسب با نياز كاربران را به درستي طراحي و پياده‌سازي نمائيم. – استراتژي سايت (Site strategy): تعريف اهداف سايت، يكي از مهم‌ترين مراحل در چرخه طراحي و پياده‌سازي يك وب‌سايت است كه به مهارت‌هاي خاص خود نياز دارد. رسيدن به يك نقطه مناسب در خصوص اهداف سايت، نحوه اولويت‌بندي اهداف مختلف و ارزيابي موفقيت يك سايت جملگي موضوعاتي هستند كه مي‌بايست توسط استراتژي سايت تبين گردند.

- استراتژي تكنولوژي (technology strategy): وب‌سايت‌ها از لحاظ بكارگيري فناوري پيچيده بوده و اين پيچيدگي مي‌تواند همواره وجود داشته باشد. شناسايي استراتژي به‌كارگيري فناوري‌ها براي يك سايت (شامل پلت‌فرم، استانداردها، فناوري‌ها و نحوه قرار گرفتن آنها در كنار يكديگر)، براي موفقيت يك سايت و اجتناب از اشتباهات گزاف، بسيار حائز اهميت و ضروري است.

- استراتژي محتويات (Content strategy): محتويات، اغلب علتي ‌است كه كاربران را راغب به مشاهده وب‌سايت شما مي‌نمايد. چه محتوياتي مي‌بايست ارائه شود تا انتظار كاربران تأمين گردد؟ چه ميزان محتويات مناسب است؟ شكل و يا فرم ارائه محتويات مي‌بايست به چه صورت باشد؟ قبل از اين كه بتوان محتوياتي را توليد كرد، ‌لازم است كه به سؤالات فوق كه مباني و يا اصول استراتژي محتويات را مشخص مي‌نمايد، پاسخ داده شود.

- طراحي مستقل از طراحي فيزيكي و ملاحظات فني (Abstract Design): طراحي معماري اطلاعات و تعاملات، اهداف استراتژيك را به يك فريم ورك مفهومي در جهت استفاده كاربر ترجمه مي‌نمايد. طراحي فوق در فرآيند پياده‌سازي وب داراي جايگاه و ارزش خاص است.

- پياده‌سازي تكنولوژي (Technology Implementation): ايجاد يك سيستم فني منوط به انجام مجموعه‌اي از فعاليت‌ها و دانش خاص است: زبان‌ها و پروتكل‌ها، كدينگ و اشكال زدايي، تست و ارزيابي. هر انداره كه پيچيدگي يك سايت بيشتر باشد، ‌بكارگيري مجموعه‌اي از پتانسيل‌ها در جهت بالفعل كردن اهداف سايت متناسب با استراتژي تكنولوژي ارزش بيشتري پيدا مي‌كند.

- توليد محتوا (Content Production): دانستن اين كه چه محتوياتي لازم است به تنهايي كافي نيست و مي‌بايست بدانيم كه چگونه آنها را توليد نماييم. جمع‌آوري اطلاعات خام و اوليه، نوشتن و ويرايش، جايگاه افراد در هيات تحريريه و تأييد نهايي يك مطلب جهت انتشار بر روي سايت، جملگي بخشي از فرآيند توليد محتويات را تشكيل مي‌دهند.

- طراحي به هم پيوستن (Concrete design): قبل از اين كه abstract design بتواند يك رابط كاربر كامل را ارائه نمايد، ‌مي‌بايست جزئيات مشخص‌تري از اينترفيس‌ها، نحوه به‌كارگيري امكانات و حركت بين آنها، طراحي اطلاعات و ويژوال، مشخص گردد. پرداختن به موارد فوق در اين مرحله انجام مي‌گيرد.

- مديريت پروژه (Project management): نقطه‌اي كه تمامي توانمندي‌هاي تاكتيكي را با يكديگر تركيب تا نيروي محركه لازم به منظور هدايت پروژه به سمت جلو را تامين نمايد، مديريت پروژه است كه انجام صحيح و علمي آن مستلزم بكارگيري مجموعه‌اي از مهارت‌ها است. رعايت نكردن اصول علمي در اين بخش، عدم اتمام و تكميل فعاليت‌ها در بازه زماني تعريف شده و افزايش هزينه‌ها را به دنبال خواهد داشت.

- بكارگيري اركان نه گانه در عمل همان‌گونه كه در بخش قبل اشاره گرديد براي طراحي و پياده‌سازي يك وب‌سايت به مجموعه‌اي از مهارت‌ها نياز است كه آنها را به نه ركن اصلي تقسيم كرديم. آيا اين بدان معني است كه هر گروه وب مجبور است از حداقل نه نفر براي نه ركن اشاره شده استفاده نمايد؟ پاسخ به سؤال فوق منفي است چرا كه همواره اين احتمال وجود دارد كه در گروه افرادي با قابليت‌هاي چندگانه وجود داشته باشد. اين موضوع در خصوص توانمندي‌هاي استراتژي ملموس‌تر و از مصداق بيشتري برخوردار است.

به عنوان نمونه، شخصي با قابليت‌هاي فراوان در پياده‌سازي فناوري‌ها مي‌تواند در بسياري موارد در خصوص استراتژي فناوري نيز در گروه مورد استفاده قرار گيرد. از طرف ديگر، سازمان‌هاي زيادي به اين باور رسيده‌اند كه براي تأمين يكي از توانمندي‌هاي مورد نياز در گروه وب ممكن است به وجود چندين فرد نياز باشد. (خصوصاً در خصوص اركان تاكتيكي). در اكثر موارد نحوه سازماندهي گروه وب و فرآيندها به شرايط خاص يك سازمان بستگي دارد. ولي با تمركز بر روي اركان اشاره شده و انتخاب افراد متناسب با ساختار فوق، اين اطمينان ايجاد خواهد شد كه هيچيك از پتانسيل‌هاي مورد نياز و تأثيرگذار در موفقيت يك سايت را از دست نداده‌ايم.